Huisvesting

Building the future today.

Er zijn vele mogelijkheden om een ecologische, comfortabele, autonome en betaalbare woning
op je eigen familiedomein te construeren.
Hieronder volgen 10 voorbeelden van low-impact huizen en 14 natuurlijke en/of gerecycleerde bouwmaterialen.

Earthship ~ Yurt ~ Lemen huis ~ Earthbag ~ Dome ~ Strobalen ~ Cordwood ~ Blokhut ~ Boomhut ~ Hobbithuis ~ Bouwmaterialen

Fotoboek
On line foto-album op muziek met foto's van earthship, yurt en leembouw.

Nog meer foto's op de Rivendell Facebook Albums Low Impact Housing en Earthship Construction.

Het Autonome Huis
Met gratis en informatief e-book over alle aspecten van autonoom wonen.

Earthship

I do not think the measure of a civilization is how tall its buildings of concrete are,
but rather how well its people have learned to relate to their environment and fellow man.

Sun Bear of the Chippewa Tribe

Een volledig ecologische woning die totale autonomie waarborgt, gemakkelijk zelf te bouwen is en de bewoner van gratis energie, verwarming, water en voeding voorziet, bestaat reeds 20 jaar en heeft zijn werkzaamheid en duurzaamheid volop bewezen.

Een Earthship is een makkelijk zelf te bouwen, autonoom en zelfvoorzienend woonhuis opgetrokken uit gerecycleerde materialen. Het is niet aangesloten op het riolering-, water- of elektriciteitsnet omdat het zichzelf voorziet van energie (zonnepanelen en windturbines) en water (opvang en zuivering van regenwater) en instaat voor de eigen afvalverwerking. In de serre vooraan kunnen groenten gekweekt worden. De gratis bouwmaterialen zijn onder meer autobanden, blikjes en afvalhout. Door de autobanden op te vullen met aarde, op elkaar te stapelen en te bepleisteren krijgt men een heel solide, veilige en warmte vasthoudende constructie.
Een Earthship en de bewoners gaan inspelen op de omgeving en de natuurverschijnselen, waardoor een levende interactie ontstaat tussen mens, huis en natuur gebaseerd op respect en harmonie (interfacing). Earthships verenigen een aantal onmiskenbare voordelen die een haalbaar antwoord bieden op dringende problemen rond klimaat, milieu en energie.
Het Earthship concept werd ontwikkeld door architect Michael Reynolds en momenteel werden reeds meer als 1000 Earthships gebouwd in diverse streken en klimaatzones.

De vele voordelen op een rijtje:

Een Earthship vernietigt onze leefbiotoop niet maar geeft integendeel iets terug en geneest daarom de planeet. Luxe en comfort hoeven niet te ontbreken en kunnen ingevuld worden naargelang behoefte en mogelijkheden. Rivendell wil mogelijkheden creŽren en concrete stappen zetten waardoor een gemeenschap van mensen kan ontstaan die autonome Earthships bouwen en bewonen.
Zonnewoningen gebouwd van gerecycleerd materiaal en onafhankelijk van de bestaande infrastructuur (zoals Earthships) betekenen namelijk een wezenlijke verlichting van de energiefactuur en de milieuvervuiling die elke belastingbetaler en elke regering zo laag mogelijk wil houden. Het Earthship is speciaal ontworpen om de vernietigende impact van de courante woning- en stedenbouw op de aarde, het milieu en het landschap op verantwoorde wijze te verminderen. De hoge kostprijs en ecologische stress die de conventionele woning- en stedenbouw veroorzaken, kan drastisch verlaagd worden.

Meer uitgebreide informatie over Earthship bouw is te vinden in dit dossier.
En hier is boeiend introductiefilmpje van Earthship Biotecture. Meer filmpjes op de videotheek pagina.

Yurt, tipi, woontent

The Earth is the Mother of all people, and all people should have equal rights upon it.
You might as well expect the river to run backward as that any man who was born a free man
should be contented when penned up and denied liberty to go where he pleases.

Chief Joseph, Nez Perce

Een Yurt of Ger is een Mongoolse woon- en leeftent die traditioneel door steppe en nomaden volkeren wordt gebruikt. Het is een draagbaar en makkelijk op te zetten tenthuis. Traditioneel wordt de binnenruimte verwarmd door een centraal geplaatste houtkachel. Een Yurt is een grote, ronde vilten tent met min of meer verticale wanden, een massief houten deur en een ronde opening in het dak. Het frame is opgebouwd uit een fijnmazig houten skelet, bestaande uit muren, dakstokken en een centrale kroon, waardoor de rook kan ontsnappen en die voor de inval van licht zorgt. Het houten skelet draagt de afdekking, een dikke wollen viltdoek. Het vilt dient als waterdichte bedekker. Meestal komt daarbovenop een extra waterdichte (canvas) tentdoek. Deze doeken zijn soms beschilderd met motieven. Door de ingenieuze constructie van een yurt is het mogelijk deze te plaatsen zonder haringen. De kracht en stevigheid ontleent hij aan de combinatie van hout, viltdoek en riemen. Bij hevige wind wordt de yurt wel verzwaard met gewichten. Een Yurt is bedoeld en bestand om grote temperatuurschommeling aan te kunnen. Dit kan gaan van -50 tot +50 graden Celsius. Hij is relatief licht en kan daardoor gemakkelijk worden vervoerd op paarden, kamelen, of met een terreinwagen, aanhangwagen of kleine bestelwagen.

Complete doe-het-zelf gids om een Mongoolse yurt te bouwen (met diagrammen) door Sir Ogami Akira.
Building A Mongolian Yurt

Meer yurt handleidingen in de bibliotheek.

Een Tipi is een kegelvormige tent die Ė in tegenstelling tot een wigwam Ė niet is bedekt met boomschors maar met dierenhuiden of canvas. Het is een typische indianentent en werd van oudsher gebruikt door de indianen in Noord Amerika. Een tipi bestaat uit een frame van rechte stokken, een bedekking van canvas of dierenhuiden, een binnenvoering en een deur van canvas of huid.

Handleiding voor het opzetten van een Sioux tipi, met vele foto's.
Tipi Instructions

Woontenten zijn een moderne variant van het yurtmodel of de kampeertent maar met een betere, grotere en comfortverhogende uitrusting en afwerking. Er zijn heel wat verschillende mogelijkheden en opties om je woontent in te richten en uit te breiden (ramen, terras, badkamer, keuken, toilet,Ö) en zo luxueus te maken als je zelf verkiest.

De voordelen van deze drie tent modellen (yurt, tipi, woontent) zijn:

Op bezoek in een Yurt in New Mexico.

Leembouw

In terms of green building, we need to reframe the question to:
how much does it cost your city not to have a green building policy.

Bij leembouw wordt als basismateriaal aarde gebruikt. Niet de bovenlaag, want dit is teelaarde, geschikt als levende voedingsbodem voor planten.
Dieper in de Aarde zijn andere lagen die bestaan uit een verhouding zand, leem en klei. Het is deze aarde die kan gebruikt worden om mee te bouwen.
De aarde kan vermengd worden met stro (cob) of met klei en zand (adobe) om de constructie capaciteit te verbeteren.

Maar een lemen huis heeft nog vele andere troeven en voordelen.

In deze korte doe-het-zelf gids leer je de basis om te bouwen met leem.
How To Build With Cob

Een compleet online handboek om zelf een lemen huis te bouwen.
The Cob Builders Handbook

Foto's van de bouw van een lemen huis op Dancing Rabbit Ecovillage.
Building A Cob House

Foto's van lemen huizen. Meer filmpjes op de videotheek pagina.

Earthbag

The future belongs to those who understand that doing more with less is compassionate, prosperous and enduring and thus more intelligent, even competitive.

Bouwen met earthbags (op elkaar gestapelde zakken gevuld met aarde) wordt al heel lang toegepast. Vooral door militairen, die er sterke, beschermende barriŤres en loopgraven mee bouwen of overstromingen mee bestrijden. Maar net om die redenen zijn earthbags ook erg bruikbaar om stevige woningen te bouwen. Ze bezitten namelijk sterke en dikke weerbestendige muren, die bestand zijn tegen allerlei natuurrampen. Bovendien zijn ze eenvoudig, snel en goedkoop te bouwen met lokaal beschikbare en natuurlijke grondstoffen. Er zijn bovendien geen transportkosten om het bouwmateriaal aan te voeren. En het vulmateriaal is organisch, recycleerbaar, niet-toxisch en onbrandbaar. Dit alles maakt earthbag gebouwen erg duurzaam.
Andere voordelen zijn het isolerend vermogen en het toepassen van thermische massa als warmtebron, afhankelijk van de grondstof in de zakken. Zakken gevuld met aarde leveren thermische massa die warmte opslaat. Zakken gevuld met lichter materiaal, zoals gemalen vulkanisch gesteente, perliet,... bieden isolatie. Earthbags gevuld met grind kunnen zelfs gebruikt worden als fundamenten voor allerlei gebouwen. Door de mogelijkheid om earthbags te stapelen is een grote verscheidenheid aan vormen mogelijk, ook ronde vormen en koepels. Op die manier wordt het gebruik van minder ecologische materialen zoals staal, hout en dakbedekking vermeden.
Het vulmateriaal is erg goedkoop, vooral als de plaatselijke bodem wordt gebruikt. De earthbags zelf zijn vaak gerecycleerde of nieuwe graanzakken. Jute zakken werden traditioneel gebruikt voor dit doel, en ze werken prima, maar zijn wel onderhevig aan rot. Polypropyleen zakken bezitten een superieure sterkte en duurzaamheid, maar worden best afgeschermd voor een teveel aan zonlicht. Voor permanente huisvesting kunnen de earthbags dan nog verder afgewerkt worden met leem, gips of plaaster als extra bescherming en versteviging. Een laatste voordeel is de eenvoud van het bouwen met earthbags waardoor zelfbouw voor iedereen mogelijk is, ook op afgelegen plaatsen.

Uitgebreide website over Earthbag building

Complete doe-het-zelf gids: Earthbag Building.

Dome

I go to nature every day for inspiration in the day's work.
I follow in building the principles which nature has used in its domain.

Een dome (koepel) is een ietwat futuristisch uitziende geometrische constructie die kan dienst doen als woning, serre, logeerhuis, activiteiten ruimte of evenementen hal. In hoofdzaak zijn er twee basis modellen. Een geodetische koepel die bestaat uit een regelmatig twintigvlak verdeeld in driehoeken, dus aparte stukken die in elkaar gezet worden. Of een monolithische koepel die uit 1 stuk bestaat, meestal gegoten in beton of plastic derivaten. De koepelvormige woning bestaat al heel lang (denk aan de iglo of strohut), maar uitvinder en ingenieur Buckminster Fuller bedacht in de jaren 40 de moderne dome. Hij was op zoek naar een oplossing voor de hoge woningnood in die tijd en liet zich inspireren door onder meer de bijenraat en visnetten. Dus lichte, gelijke onderdelen die samen toch een stevige constructie vormen. Dit zijn dan ook de grote pluspunten van een dome: lichtgewicht materialen die door de geometrische wijze van samenvoegen een oersterke koepel vormen. Het is een eenvoudig en efficiŽnt ontwerp wat makkelijk in massa productie kan genomen worden om zo goedkope woningen voor iedereen te voorzien. Bovendien kunnen (bij zelfbouw) ook ecologische bouwmaterialen gekozen worden. De bouwpakketten daarentegen bevatten kunststoffen.

Er zijn zowel voordelen als nadelen bij dit type woningen. Eerst enkele voordelen.

Enkele nadelen.

Dit is een bedrijf die Dome bouwpakketten verkoopt, plus ook bouwplannen en nuttige info : Econodome

Strobalenbouw

The good building is not one that hurts the landscape, but one which makes the landscape more beautiful than it was before the building was built.

De oorsprong van strobalen woningen bevindt zich in Nebraska, in de Verenigde Staten. Pas enkele tientallen jaren geleden werd deze manier van bouwen de oceaan over gebracht naar Europa. In Duitsland en Oostenrijk is al volop met strobalen gebouwd. In Nederland en BelgiŽ staan ook enkele strowoningen en staan er meerdere op het programma om te worden gebouwd. In het kader van de milieuproblematiek wordt de belangstelling voor bouwen met strobalen steeds groter.
De strobalen huizen hebben doorgaans een houten skelet als basis. De houten constructie worden opgevuld met strobalen en deze muren worden bepleisterd met leem en kalkpleister. De binnenmuren krijgen een leemlaag; de buitenmuren kunnen met een mortel van schelpenkalk en tras-cement laag over laag waterdicht gemaakt worden. De muren kunnen eventueel nog beschilderd worden met damp-open natuurverven.
Het ideale strobalen huis past als een derde huid. Strobalen muren zijn dampopen. Vocht binnenin de woning kan makkelijk naar buiten worden getransporteerd. De dikke wanden ademen en zorgen voor een vrijwel constante luchtvochtigheid en temperatuur. Bewoners van bestaande strobalen huizen besparen ongeveer de helft aan energiekosten in vergelijking met bewoners van conventionele behuizing.

Strobalenbouw is dus heel goed te combineren met leem en hout. Met deze drie ecologische bouwstoffen kun je je hele ecohuis bouwen. Hout heeft dan voornamelijk een dragende functie. Eenmaal klaar heeft een strohuis een zeer gezond binnenklimaat. Het blijft koel in de zomer en relatief warm in de winter. Het is met weinig energie makkelijk extra te verwarmen. Met bovenstaande bouwmaterialen kun je zelfs een lage-energiewoning of passiefhuis bouwen; de laatste heeft helemaal geen verwarming meer nodig. Gerst en winterrogge zijn de meest ideale graansoorten voor strobalenbouw. Stro kan eveneens gebruikt worden als dakisolatie en als vloerisolatie.

Enkele voordelen van strobalenbouw.

Strobalenbouw is een duurzame, bio-ecologische en milieuvriendelijke manier van bouwen. Bouwen met strobalen geeft een kick.
Het nodigt vooral uit tot het bouwen van jouw droomhuis; mooi, comfortabel, warm en goedkoop.
En je kunt in principe al een strobalenwoning bouwen vanaf enkele duizenden euroís.

Met dank aan Kees Dol

Dit is een complete doe-het-zelf gids van Brian Hodge om een eigen strobalenhuis te bouwen.
Building Your Straw Bale Home

Deze dame bouwde zelf (samen met vrijwilligers) haar strobalen huis.

Cordwood

Cordwood (letterlijk vertaald: opgebonden hout) is een goedkope bouwmethode waarbij stukken hout en stronken boomstam in een bed van mortel worden gelegd om zo muren te bouwen. Het hout is nog zichtbaar in de buiten- en binnenmuren wat op zich mooi en natuurlijk oogt. Deze bouwstijl is vooral geschikt op plaatsen waar veel hout aanwezig is. Ook afval- en resthout kan verwerkt worden in de muren, hoewel de volle boomstronken er wat robuuster uitzien. De dikte der muren varieert tussen 15 cm en 60 cm afhankelijk van de lengte der houtstukken en ook van de eisen die de bewoner stelt qua efficiŽnt en zuinig energieverbruik (hoe dikker de muren, hoe minder energieverlies). Het hout rust op 2 mortelbedden van elk 10 cm breedte met daartussen een opening waar isolatiemateriaal in gestopt wordt (zaagsel, stro, hooi,...). Mortel is een mengeling van zand, cement en eventueel kalk. Wie liever geen cement als bindmiddel gebruikt, kan wellicht op zoek gaan naar een alternatief, en bvb. leem als bouwmateriaal gebruiken. Een andere methode is 2 aparte cordwood muren optrekken met daartussen een ruimte (spouwmuur) waar dan isolatiemateriaal in komt. De oorsprong van de cordwood bouwtechniek is onduidelijk, maar er zijn gebouwen gevonden van 1000 jaar oud. Een cordwood huis bouwen is vrij eenvoudig en diverse methodes kunnen gecombineerd worden, zoals een cordwood fundering waarop dan lemen muren of een dome-constructie komen.

Klik voor een grotere afbeelding.


2 mortelbedden waarop het hout komt en tussenin de isolatie

stenen fundering, houten raamwerk en cordwood voor de muren

in plaats van mortel kan ook leem als bindmiddel gebruikt worden

De voordelen van cordwood.


cordwood als fundering in combinatie met een dome

cordwood tuinhuis of gastenkamer

houtblokken in plaats van bakstenen

Er zijn ook enkele nadelen.

Interessante boeken.

Blokhut

Sustainability is here to stay or we may not be.

Een volledig houten huis is in onze streken eerder zeldzaam, maar in de Scandinavische landen, de Sovjet Unie, USA en Canada (waar heel veel houtvoorraad is), zijn ze al eeuwen ingeburgerd. De grote voordelen zijn de mogelijkheid tot zelfbouw, de lagere kostprijs en de dagelijkse ervaring van de natuurlijke charme en warmte van hout. Ze komen in alle maten, vormen en modellen naargelang voorkeur en budget. De prijzen kunnen variŽren van 2000 euro (eerder een ruim uitgevallen tuinhuis) tot 150.000 euro (een groot volwaardig huis met alles erop en eraan) en alles daartussen. Er is een grote keuze aan bestaande modellen (prieel, chalet, blokhut, houten huis) en het is ook perfect mogelijk om een eigen ontwerp te maken en te bouwen. De meest gebruikte houtsoorten zijn den, spar, ceder (!) en eik. Voor de ruwbouw worden massieve boomstammen gebruikt en geen minderwaardig hout.

De troeven nog eens op een rijtje.

Standaardwerk van Allan Mackie over het zelf bouwen van blokhutten.
Building With Logs

Foto's van luxe houten huizen.

Boomhut

Treat the Earth as though we intend to stay here.

Bij een boomhut denken we automatisch aan een eigen speelruimte voor kinderen opgetrokken in een stevige boom van onze tuin. Maar boomhuizen bestaan net als blokhutten in vele maten, gewichten en uitvoeringen en kunnen ook zo ontworpen worden dat ze geschikt zijn, hetzij voor permanente bewoning, hetzij als zomerhuis, meditatieruimte, logeerplaats, enz.

Hier volgen enkele tips.

Alles over boomhutten op The Tree House Guide.
Meer foto's van boomhuizen op deze pagina: Tree Houses.

Hobbithuis / Round House

You can tell how high a society is by how much of its garbage is recycled.

Een hobbithuis is meestal een (half)ondergrondse woning die zo veel mogelijk natuurlijke en gerecycleerde materialen gebruikt en ook vaak ronde vormen en organische architectuur toepast bij de constructie. Uiteraard steeds bekender geworden sinds de 'Lord Of The Rings' boeken en films en ook door het schattige huisje van Simon Dale in Wales. In de woning kunnen tal van natuurlijke bouwtechnieken gecombineerd worden, zoals leembouw, earthbags, autobanden, hout, stenen,... afhankelijk van wat voorhanden is en wat de voorkeur geniet. Het (half) ondergronds bouwen, bvb. op de zuidkant in een heuvel, biedt niet alleen een goede en natuurlijke isolatie, maar helpt verder om optimaal gebruik te maken van thermische massa (wat ook bij Earthships een grote rol speelt). De binnenkomende zonnewarmte wordt opgeslagen in de wanden en heuvel en terug afgegeven bij afkoeling (warmte stroomt altijd naar koudere plaatsen). Een levend dak behoort tot de mogelijkheden en de energie wordt geleverd door zonne-panelen. Hobbithuisjes zijn meestal goedkoop, makkelijk zelf te bouwen en een uitnodiging tot creativiteit.
De Round Houses zijn erg goedkoop en low-impact. Er wordt een cirkel van boomstammen in de grond vastgezet. Daartussen komen wanden van strobalen afgewerkt met leem. Het levend dak rust op houten palen. Vaak komt er nog een serre op de zuidkant van het huis. Zie foto's via de linkjes.

Foto's van echte en getekende hobbit huizen.

Meer foto's van hobbithuizen/round houses op deze pagina's: Hobbit Houses en Round Houses.

Bouwmaterialen

In het bovenstaande overzicht der verschillende low-impact bouwstijlen worden al enkele natuurlijke bouwmaterialen besproken zoals hout en leem. Evenwel zijn er nog andere bruikbare materialen die we hieronder even samenvatten. De keuze van het bouwmateriaal is afhankelijk van de gekozen bouwstijl, maar ook van wat het terrein en de omgeving allemaal te bieden hebben. Wanneer veel rotsen en bomen aanwezig zijn, dan is het evident dat het huis voornamelijk opgetrokken wordt uit stenen en hout. Wanneer de grond volop klei bevat, dan lijkt het toepassen van leem of adobe de meest logische keuze.
Het verwerken van recyclage materialen in de woning biedt verschillende voordelen: de afvalberg vermindert en wordt nuttig aangewend, de kostprijs der woning wordt veel lager want afgedankt materiaal is vaak gratis of spotgoedkoop ťn recycleren betekent een uitnodiging om creatief aan de slag te gaan. Bruikbare recyclage- en tweedehands materialen zijn bvb. autobanden, aluminiumblikjes, flessen, resthout, afbraakmateriaal, zaagsel, doeken, papier, karton, afgedankte ramen en deuren, afgedankt badkamer- en keukengerief, keramiek en tegel brokstukken, oude metalen, treinrails, oude containers, afgedankte elektriciteit- en waterleidingen, enz. Deze spullen zijn te vinden via verschillende kanalen zoals containerparken, advertenties, rommelmarkten, handelaren in oud ijzer, houtbedrijven, steengroeven, autobedrijven,...

Laten we nu enkele soorten bouwmaterialen even overlopen. Het mooie is dat de verschillende materialen ook gecombineerd kunnen worden (hybride woningen).
Op de bibliotheek pagina vind je voldoende doe-het-zelf boeken om aan de slag te gaan. En er zijn ook tal van filmpjes.

Aarde


Bouwen met leem

Bouwen met adobe

Bouwen met rammed earth


Bouwen met poured earth

Bouwen met earthbags

Bouwen met stenen

Planten


Bouwen met bamboe

Bouwen met strobalen

Bouwen met cordwood


Bouwen met hennep

Bouwen met hout

Bouwen met papercrete

Recyclage Materialen

Grootse dromen worden nooit vervuld,
ze worden altijd overtroffen


© Rivendell Village

Bovenstaande pagina is ook beschikbaar als gratis en printbaar pdf bestand: Huisvesting (31 pag.)

Tweet